جرم خراب کردن و آتش زدن در قانون مجازات

در اسلام به اندازه‌ای که خون مسلمانان دارای احترام است، اموال و دارایی آنان نیز اهمیت دارد؛به همین خاطر موارد فراوانی می بینیم که زمانی که اموال و دارایی شخصی تخریب شده و یا سوزانده شده و یا سرقت شده و … چه به صورت عمدی و چه به صورت غیرعمدی -رسیدگی توسط پیامبر (ص) و ائمه (ع) و یا خلفای وقت، انجام می شود

همان طور که وقتی به جان مسلمانی سوءقصد می شود. این احترام در سایر جوامع نیز دیده می شود.

بنابراین، در همه جوامع مقرراتی راجع به حفظ مالکیت اشخاص بر اموال و دارایی آن‌ها و جلوگیری از آسیب رساندن به آن‌ها توسط دیگران تصویب شده است و دست درازی و آسیب رساندن به اموال دیگر جرم تلقی و برای آن مجازات تعیین شده است،حتی آسیب غیرعمدی نیز دارای مسئولیت مدنی می باشد.

تعریف تخریب و احراق  :

تخریب در لغت به معنی خراب کردن و ویران کردن و نابود کردن است.احراق نیز به معنای آتش زدن و سوزاندن است.

هردو واژه در اصطلاح حقوقی نیز به همین معنا آمده است. این جرایم از جرایم علیه اموال محسوب می شوند که به اموال و دارایی افراد آسیب وارد می کنند.

یعنی زمانی که فردی عمدا مال دیگری را خراب کند یا آتش بزند، جرم تخریب و احراق واقع می شود که مجازات نیز دارد.

و چنانچه این عمل غیرعمد باشد، مسئولیت مدنی متوجه تخریب کننده است یعنی وی باید خسارات وارده را جبران نماید.

تخریب انواع مختلفی دارد که جرم احراق یا سوزاندن یکی از انواع آن است اما سوزاندن آثار زیان بار زیادی دارد، یعنی جرمی است که علاوه بر خسارت به اموال ممکن است باعث زیان جانی به  اشخاص نیز بشود.

برخلاف سایر انواع تخریب که فقط به اموال دیگران آسیب می رسانند نه جان انسان ها. همین دلیل،قانون آن را به صورت جرمی مستقل در کنار تخریب آورده و مجازات آن را با شدت بیشتری بیان کرده استتا از آثار زیان بار آن جلوگیری شود.

مستندات قانونی:

در قانون مجازات:

جرم تخریب در قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات) در این مواد ذکر شده است :۵۱۱ و ۵۱۲،  ۵۴۳ تا ۵۶۴ و ۶۷۵ تا ۶۸۸ . در هرکدام از این مواد به یکی از انواع تخریب و احراق اشاره شده است که برخی از آن‌ها منجر به شدیدتر شدن مجازات می شود.

در سایر قوانین:

علاوه بر آن جرم تخریب در سایر قوانین نیز آمده است، از جمله:

الف) قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح (فصل نهم)

ب) قانون مجازات اخلال‌گران در تأسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور

ج) قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی

د) قانون راجع به مجازات اخلال‌گران در صنایع نفت

ه) قانون کیفر بزه های راه آهن

و) قانون الحاق موادی به قانون نحوه حفظ آثار و یادگارهای حضرت امام خمینی

ز) قانون اراضی و مستحدثات ساحلی

انواع تخریب :

الف) اتلاف و تخریب و سوزاندن اموال و اسناد متعلق به اشخاص؛

مواد ۶۷۵، ۶۷۷، ۶۸۰، ۶۸۱ و ۶۸۳ تا ۶۸۶: در این مواد اموال منقول یا غیرمنقول تفاوتی ندارند و آتش زدن یا سوزاندن و یا تلف کردن اموال یا اسناد متعلق به دیگران-فعل مثبت- جرم می باشد.

ب) تخریب اموال تاریخی، فرهنگی و مذهبی؛

مواد ۵۵۸، ۵۶۰ و ۵۶۴: اموال تاریخی یا فرهنگی و یا مذهبی هر جامعه ای  نماد ملیت و هویت آن جامعه است ؛

بنابراین تلاش بسیاری می شود تا از تخریبو از بین رفتن آن‌ها جلوگیری شود.

پس، باید هرگونه سوء قصد به آن ها جرم شمرده شود تا موجودیتآن ها حفظ گردد.

به همین دلیل قانون به طور مستقل جرم و مجازات آن ها را بررسی کرده است.

ج) اتلاف و سوزاندن و تخریب اموال و اسناد دولتی؛

مواد ۵۴۳ تا ۵۴۶ و ۶۸۲: اسناد می تواند هر نوع سند عادی یا رسمی یا اوراق تجاری مثل چک، سفته، برات و یا غیرتجاری مانند فاکتور یا رسید دولتی و … باشد.

د) تخریب وسایل، تأسیسات و اموال مورد استفاده عمومی؛ مواد ۶۸۷ و ۶۸۸ :

خرابکاری در تاسیسات و وسایل مورد استفاده ی عمومی از قبیل شبکه های آب و فاضلاب، برق،نفت، گاز، پست، تلگراف، تلفن،مراکز فرانس و  ماکروویو  و رادیو  و تلویزیون و متعلقات مربوط به آن ها اعم از سد و کانال و انشعاب لوله کشی و نیروگاه های برق و خطوط انتقال نیرو و  مخابرات (کابل های هوایی یا زمینی و نوری) و دستگاه های تولید و توزیع و انتقال آن ها که به هزینه یا سرمایه دولت یا با سرمایه مشترک دولت و بخش غیردولتی باعث می شود که جرم تخریب اموال عمومی اتفاق بیفتد.

جرم-خراب-کردن-و-آتش-زدن-در-قانون-مجازات

ارکان و عناصر تخریب و اتش سوزی :

برای اینکه جرمی رخ بدهد باید سه عنصر وجود داشته باشد: عنصر قانونی یعنی در قانون آن عمل جرم شناخته شده باشد  و برایش مجازات درنظر گرفته شده باشد.

عنصر مادی یعنی فردی به نام مجرم آن عملی را که در قانون جرم محسوب می شود،در دنیای واقعی انجام بدهد. عنصر معنوی یعنی مرتکب باید انگیزه وقصد انجام جرم را داشته باشد و از روی غفلت، نااگاهی یا غیرعمد نباشد.

در زیر این عناصر را در مورد جرم تخریب و احراق بررسی می کنیم:

الف) عنصر قانونی:

مواد قانون مجازات و سایر قوانین که در مورد جرم تخریب صحبت کرده اند،عنصر قانونی این جرم را تشکیل می دهند.

ب) عنصر مادی:

رفتار مجرمانه:

در این جرم باید رفتار مجرمانه ای چه به صورت فعل و چه به صورت ترک فعل یا حالت صورت بگیرد.

رفتار مجرمانه، عمل یا رفتاری است که قانون حالات مختلف آن را از جمله انجام یا عدم انجام آن، وضعیت یا حالت و … حسب هر جرم اعلام  و برای آن مجازات تعیین نموده است.

در این جرم با توجه به موادی که ذکر شد می توان به این رفتارهای مجرمانه  اشاره کرد: خراب کردن، تلف کردن، سوزاندن، کشتن، از بین بردن جزئی یا کلی، از کار انداختن تاسیسات، خرابکاری، مسموم کردن، کشتن حیوانات،ناقص کردن، شکار کردن، قطع کردن، خشک کردن درختان، غارت، درو کردن

وسیله:

همچنین، در این جرم وسیله ای که با آن تخریب انجام می شود اصولا تفاوتی در مجازات ندارد مگر برخیاز  جرایم که خود قانون گذار وسیله را عملی برای شدیدتر کردن مجازات دانسته است مثلا در ماده ۶۷۸ قانون مجازات اسلامی آمده: «هرگاه  جرایم مذکور تخریب و احراق به وسیله مواد منفجره واقع شده باشد،مجازات مرتکب از دو تا ۵ سال خواهد بود.»

مال دیگری:

عامل دیگری که در به وجود آمدن عنصر مادی جرم تخریب و احراق اثرگذار است، این است که باید مال متعلق به دیگری باشد.

چون افراد طبق قاعده مالکیت، در مورد اموال خود حق هرگونه تصرف و استفاده را دارند و حتی می توانند اموال خود را به  هر نحوی از بین ببرند یا ناقص و خراب کنند.

بنابراین، اگر فردی به اموال و دارایی خودش آسیب برساند، چنین عملی جرم نیست.

تخریب و سوزاندن زمانی مصداق پیدا می کند که تخریب کننده یک شخص باشد و اموال متعلق به شخص دیگری باشد.

این شخص دیگر می تواند شخص حقیقی مثل یک فرد باشد یا شخص حقوقی مثل دولت یا شرکت و … باشد.

ج) عنصر معنوی:

علاوه بر سوءنیت عام یعنی قصد تخریب یا سوزاندن، تخریب کننده باید سوءنیت خاص را نیز یعنی قصد اینکه مال دیگری تخریب یا سوزانده شود، داشته باشد.

همچنین، در برخی از انواع این جرم، انگیزه را نیز موثر در جرم دانسته اند.

برای مثال

تبصره ۱ ماده ۶۷۵ مقرر داشته:

«اعمال فوق در این فصل(تخریب و احراق) درصورتی که به قصد مقابله با حکومت اسلامی باشد مجازات محارب را خواهد داشت.»

بنابراین، اگر چنین انگیزه ای را تخریب کننده داشته باشد، باعث می شود که مجازاتش بیشتر شود.

یعنی گرچه اصولا انگیزه تاثیری در مجازات ندارد اما در اینجا به طور خاص، انگیزه باعث شدیدتر شدن مجازات می شود.

جرم-خراب-کردن-و-آتش-زدن-در-قانون-مجازات

 

فرآیند رسیدگی

تخریب و احراق از جمله جرائم کیفری است. فرآیند رسیدگی به جرایم کیفری از مراحل طولانی و هزینه بری برخوردار است.

هر شکایت کیفری که مطرح می شود ابتدا باید مرحله تحقیقات مقدماتی را نزد بازپرس دردادسرا بگذراند.

پس از بررسی مدارک اولیه توسط بازپرس که در این راه ممکن است از آگاهی یا کلانتری –بسته به اهمیت موضوع- کمک گرفته شود،

ممکن است قرار بازداشت موقت تا صدور حکم برای متهم به تخریب یا احراق صادر شود.

سپس، پرونده به دادسرا ارسال می شود. رسیدگی و برگزاری جلسه برای شنیدن اظهارات و دفاعیات طرفین و استفاده از شهادت شهود توسط

دادستان انجام می شود. مرحله آخرنیز دادگاه می باشد.

جرم تخریب و احراق در صورت طرح در دادگاه، طرفین دعوا هر دو باید اقدام به اخذ وکیل نمایند. برای پرونده های کیفری، اخذ وکیل الزامی است که در  صورتی که متهم تمکن مالی نداشته باشد،دادگاه برای او وکیل تسخیری استخدام می کند.وکیل تخریب و احراق ، ضمن سریع تر کردن جریان رسیدگی به پرونده، می تواند به جای موکلخود در تمامی مراحل قضایی حضور داشته باشد و هزینه های کمتری بر موکل بار خواهد شد.

 رسیدگی در دادسرا:

این شکایت پس از ثبت شکواییه توسط شاکی، توسط معاونت ارجاع به یکی از شعب بازپرسی دادسرا ارسال می شود.دفتردار پس از وصول شکواییه آن را ثبت و پرونده را نزد بازپرس پرونده ارسال می کند.بازپرس پرونده نیز پس از بررسی محتویات شکایت طرح شده، دستور احضار دو طرف دعوای کیفری را به دفتردار خود می دهد.در ادامه احضاریه توسط مدیر دفتر شعبه بازپرسی تنظیم و برای دو طرف ارسال می شود.هر دو طرف دعوای کیفری، روز رسیدگی در شعبه بازپرسی حضور می یابند و شاکی پرونده شکایت مندرج در شکواییه خود را دوباره مطرح می کند. در مقابل، متهم نیز ارتکاب جرم تخریب یا احراق را از سوی خودنسبت به شاکی پرونده انکار می کند؛ اما شاکی دعوا شواهد یا مدارکی را برای اثبات موضوع مجرمانه در  جلسه رسیدگی دادسرا حاضر می کند.متهم پرونده نیز در دفاع ممکن است ایراداتی را به شاهد وارد کندکه در این صورت دادگاه باید به این ایرادات رسیدگی نماید.

مشاوره تلفنی و معرفی وکیل متخصص تخریب اینجا کلیک کنید.

رسیدگی در دادگاه:

ممکن است شاکی پرونده از قرار صادره به دادگاه کیفری شکایت می کند. با ارسال پرونده به مجتمع قضایی،پرونده از سوی  معاونت ارجاع به یکی از شعب دادگاه های کیفری ارسال می شود. قاضی دادگاه کیفری نیز پرونده را مطالعه می کند و دستور  تعیین وقت جلسه رسیدگی می دهد.زمان رسیدگی به شاکیو متهم در قالب یک اخطاریه ارسال می شود.در روز جلسه رسیدگی ، شاکی و متهم در جلسه رسیدگی دادگاه حاضر می شوند.شاکی، دلایل خود را ارئه می کند و در قابل متهم نیز دفاعیات خود را اظهار می دارد.قاضی ضمن شنیدن به اظهارات دو طرف و بررسی مدارک و دفاعیات دو طرف تصمیم لازم  را می گیرد.اینکه مدارکی که شاکی ارائه می کند تا چه اندازه معتبر باشد، به رای و نظر قاضی بستگی دارد در نهایت، ممکن است قاضی قرار صادره در دادسرا را استوار بداند یا اینکه آن را رد نماید.

 مجازات:

در مواد ۶۷۶ و ۶۷۷ قانون مجازات اسلامی در مورد مجازات تخریب و احراق آمده است:

«هرکس سایر اشیاء منقول متعلق به دیگری را آتش بزند، به حبس از ۶ ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد.»

و «هرکس عمدا اشیاء منقول یاغیرمنقول متعلق به دیگری را تخریب نماید یا به هرنحو کلا یا بعضا تلف نماید و یا از کار اندازد، به حبس از ۶ ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد.»

۱- جرم تخریب و احتراق چیست؟

۲- چه ارکان  و عناصری دارد؟

۳- مجازات خراب کردن و سوزاندن چیست؟

۴- یکی از دوستانم خانه اش به عمد سوزانده شده است.

آیا می تواند از مقصر شکایت کند؟

۵- فرآیند رسیدگی به دعوای تخریب و تحریق چیست؟

۶- انواع جرم تخریب کدامند؟

۷- مستندات قانون جرم تخریب و احراق چیست؟

تصرف عدوانی|روش شکایت|مجازات تصرف عدوانی

 

تصرف عدوانی

تصرف عدوانی جزو جرایم علیه اموال و مالکیت می باشد که هم در حقوق کیفری و هم در حقوق مدنی آمده است که در این مقاله تصرف عدوانی از لحاظ کیفری مورد بحث قرار می گیرد.

شاکی و مشتکی عنه

در ابتدا به تعریف مختصری از شاکی و مشتکی عنه خواهیم پرداخت:

شاکی یا بزه دیده مطابق تعریف آیین دادرسی کیفری شخصی است که از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان میگردد و چنانچه تعقیب مرتکب را درخواست نماید شاکی و هرگاه جبران ضرر و زیان وارده را مطالبه کند مدعی خصوصی نامیده می شود .

و در مقابل کسی که عنوان مجرمانه به او نسبت داده شده تا زمانی که حکم مجرمیت صادر نشده متهم می گویند و پس از صدور قرار مجرمیت مجرم خواهد بود که پس از صدور حکم محکومیت محکوم علیه یا مشتکی عنه خوانده می شود.

ارکان تشکیل دهنده جرم تصرف عدوانی

تصرف عدوانی هم مانند سایر جرایم دارای سه رکن قانونی و مادی و معنوی است که تا زمانی که این سه رکن اثبات نشود امکان صدور حکم وجود ندارد.

عنصر قانونی

بر اساس ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی :

هرگاه به وسیله ی صحنه سازی از قبیل پی کنی و دیوار کشی و تغییر حد فاصل, … و هر چه که به مصرف عام المنفعه اختصاص یافته یا اشخاص حقیقی یا حقوقی به منظور تصرف با ذی حق معرفی کردن خود یا دیگری مبادرت نماید یا بدون اجازه سازمان حفاظت محیط زیست یا مراجع ذیصلاح دیگر مبادرت به عملیاتی نماید که تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد مذکور نماید به مجازات یک ماه تا یکسال حبس محکوم می شود.

 

مطابق رای وحدت رویه شماره۶۷۲هیئت عمومی دیوان عالی کشور :

خلع ید از اموال غیر منقول فرع بر مالکیت است بنابراین طرح دعوای خلع ید از زمین قبل از احراز و اثبات مالکیت قابل شنیدن نیست .و بر اساس نظریه مشورتی شماره۴۷۸۶\۷ اداره حقوقی قوه قضاییه : رسیدگی و اتخاذ تصمیم به شکایت تصرف عدوانی  بر اساس ماده۶۹۰قانون مجازات اسلامی موکول به احراز مالکیت شاکی است و همین مقررات در خصوص جرایم ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق نیز جاری است.

عنصر مادی

عنصر مادی در هر جرم نمای ظاهری ان جرم است که ناشی از انجام یا عدم انجام یک عمل و حالتی است که فاعل دارد.با توجه به ماده ۶۹۰قانون مجازات اسلامی که در بالا ذکر گردید زمانی جرم تصرف تحقق می یابد که عناصر زیر وجود داشته باشد.

۱-تصرف

۲-ذی حق معرفی کردن خود یا دیگری

۳-تخریب محیط زیست

۴-تجاوز و تصرف عدوانی

تصرف-عدوانی

شرایط تحقق جرم تصرف عدوانی

قانونگذار وجود شرایطی را برای جرم دانستن و احراز محکومیت مرتکب ضروری دانسته که به بیان آن میپردازیم .

الف) مرتکب جرم هر شخص حقیقی میتواند مرتکب جرم باشد و هیچ ویژگی خاصی برای این فرد در نظر گرفته نشده است.

ب) موضوع جرم

به همه مصادیق مال غیر منقول موضوع جرم میگویند مانند اراضی زراعی

ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی اشاره به اموال غیر منقول دارد و اموال منقول را مورد حمایت قرار نداده و اما در ماده یک قانون اصلاح قانون جلو گیری از تصرف عدوانی مصوب۱۳۵۲چنین آمده است:

در هر مورد که کسی برای خارج کردن مال منقول از مامورین شهرداری و ژاندارمری به هریک در حوزه ی استحفاظی خود موظفند به درخواست شاکی از مزاحمت و اقداماتی که برای تصرف عدوانی می شود جلوگیری نمایند اگر چه عمل مزبور به استناد ادعای حقی نسبت به آن باشد.

بر اساس بند بالا اینگونه میتوان نتیجه گرفت که قانون اصلاح قانون جلوگیری از تصرف عدوانی ناظر به نحوه جلوگیری از تصرف عدوانی است.اما ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی بیانگر این است که جرم شناخته شده و قابل مجازات است.

ج) لزوم تعلق مال به غیر:

مالی مشمول جرم تصرف عدوانی قرار میگیرد که متعلق به دیگری باشد و شامل مال خود شخص متصرف نمیشود.

 

عنصر معنوی

جرم تصرف عدوانی از جرایم عمدی است که شامل عناصر زیر می باشد:

علم مرتکب جرم به ماهیت غیر قانونی بودن عمل ارتکابی که این مورد در صورتی که مرتکب جهل به موضوع داشته باشد رافع مسئولیت کیفری خواهد بود . قصد رسیدن به نتیجه در نظر مجرم باشد اقدام مرتکب به عملیات اجرایی

نحوه رسیدگی

ضرورت ایجاب می کند که در دعاویی مانند تصرف عدوانی در سریع ترین زمان رسیدگی شود و حکم مناسب صادر شود .به همین دلیل رسیدگی خارج از نوبت انجام می شود.

از آنجایی که از زمان درخواست تا زمان صدور حکم قطعی زمان زیادی سپری می شود برای اینکه از پیشرفت عملیات اجرایی فرد متصرف جلوگیری شود در تبصره ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی به دادرس دادگاه این اختیار داده شده که دستور توقف عملیات اجرایی را تا زمان صدور حکم قطعی صادر نماید.

مجازات تصرف عدوانی

مجازات مجرم در این دعاوی از وظایف دادگاه می باشد که مجازاتی که قانونگذار برای آن در نظر گرفته یک ماه تا یک سال حبس برای متجاوز می باشد و همچنین قلع و قمع بنا که این مورد تنها با درخواست شاکی قابل اجرا می باشد.

دادگاه صالح برای رسیدگی به جرم تصرف عدوانی  در اموال منقول دادگاه کیفری۲ می باشد و در خصوص اموال غیر منقول دادگاهی است که جرم در آن واقع شده است.

مشاوره تلفنی و معرفی وکیل متخصص تصرف عدوانی اینجا کلیک کنید.

نحوه تنظیم شکواییه

ابتدا باید اعلام شکایت نمود که نیازی به مکتوب بودن آن نیست.البته در رویه عملی یک فرم از پیش طراحی شده به شاکی تحویل داده می شود که وی باید روی همان برگه موضوع شکایت خود را توضیح دهد.

ماده ۶۹ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر میدارد:

دادستان موظف است شکایت کتبی یا شفاهی را همه وقت قبول کند .شکایت شفاهی در صورت مجلس قید و به امضا اثر انگشت شاکی می رسد .هرگاه شاکی سواد نداشته باشد مراتب در صورت مجلس قید و انطباق شکایت با مندرجات صورت مجلس تصدیق میشود. حتی ایام تعطیل و شب بودن مانع طرح شکایت نیست.

هزینه های قانونی شکواییه

مطابق بندهای ۴ و ۱۷ ماده ۳ قانون وصول برخی از در آمدهای دولت و مصرف ان در موارد معین شاکی باید از بابت شکایت خود و تصدیق اوراق پیوستی شکواییه هزینه پرداخت نماید که به صورت الحاق تمبر ۵۰۰۰۰ ریال و۵۰۰۰ریال می باشد که با مراجعه به واحد تمبر دادسرای صالحه این هزینه را پرداخت میکند.

منابع :

شیوه های عملی طرح و دفاع از دعوای کیفری / گروه پژوهشی انتشارات چراغ دانش

قانون مجازات اسلامی

قانون آیین دادرسی کیفری

نحوه دادرسی مطالبه ی دیه در جرائم غیر عمدی

دادرسی مطالبه ی دیه

امروزه به دلایل مختلف دیه از اهمیت خاصی برخوردار است . دیه یکی از مفاهیم پرکاربرد حقوقی است که معنای جبران خسارت است.

دیه در نظام حقوقی ایران به مال یا پولی گفته می شود که فردی که باعث بروز جنایتی نسبت به فرد دیگری شده باید به وی پرداخت کند. دیه جنبه ی کیفری دارد.

دیه

مطابق ماده ۵۴۹ قانون مجازات اسلامی مقادیر دیه در ابتدای هر سال مطابق نظر مقام رهبری مشخص می شود و توسط رئیس قوه قضائیه اعلام می شود.

بر اساس ماده۲۹۵قانون مجازات اسلامی :قتل یا جرح و یا نقص عضو که به طور خطای شبه عمدی واقع شد و آن در صورتی است که شخص جانی قصد فعلی را که نوعا سبب جنایت نمی شود داشته و قصد جنایت نسبت به منجی علیه را نداشته باشد.

نکته :

در قتل عمد و شبه عمدی مسئول پرداخت دیه شخص قاتل می باشد جنایت عمد و یا شبه عمد نابالغ و دیوانه به منزله ی خطای محض است و بر عهده ی عاقله ی آنها می باشد.

نحوه مطالبه دیه در جنایات غیر عمدی

جرائم غیر عمدی نوعی از جرم محسوب میشود که شخص مرتکب قصد کشتن فرد دیگری را ندارد و عملی که انجام می دهدبه خودی خود کشنده نیست ولی نتیجه عمل وی کشته شدن فرد می باشد.قانون گذار برای این نوع قتل ها که غیر عمدی هستند مجازات دیه را در نظر گرفته است.

ادله اثبات دیه :

۱٫ قسامه

۲٫ ادله اثبات

۳٫ ضمانت مالی

برای اثبات دیه باید به مراجع صالح طرح دعوی شود و مستلزم طی مراحلی از جمله :تنظیم شکواییه و مراجعه به کلانتری و دادسرا و پزشکی قانونی است و در قانون مجازات موادی برای اثبات دیه مطرح  شده است ؛

قسامه:

قتل عمدی که موجب دیه میشود و ادله کافی برای  اثبات ندارد با قسم پنجاه مرد و در قتل غیر عمدی با قسم بیست و پنج مرد اثبات میشود. جنایت بر اعضا و منافع(ضرب و شتم) چه عمدی باشد یا غیر عمدی در صورتی که دلیل محکمی برای اثبات وجود نداشته باشد ،منجی علیه(شخصی که ارتکاب جرم به وی آسیب رسانیده است)میتواند با اقامه قسامه جنایت مورد ادعا را ثابت و دیه آن را مطالبه کند .

نکته: با قسامه حق قصاص ثابت نمی شود

نحوه-دادرسی-مطالبه-ی-دیه-در-جرائم-غیر-عمدی

موارد و تعداد قسامه :

۱_ شش قسم در جنایتی که دیه آن به مقدار دیه کامل است.

۲_ پنج قسم در جنایتی که دیه آن سه چهارم دیه کامل است.

۳_ چهار قسم در جنایتی که دیه آن دو سوم دیه کامل است.

۴_ سه قسم در جنایتی که دیه آن یک دوم دیه کامل است.

۵_ دو قسم در جنایتی که دیه آن یک سوم دیه کامل است.

۶_ یک قسم در جنایتی که دیه آن یک ششم دیه کامل یا کمتر از آن است.

در صورتی که هریک از بندهای ذکر شده در بالا، در صورت نبودن نفرات لازم،  منجی علیه خواه مرد باشدخواه زن ،میتواند به همان اندازه قسم را تکرار کند.

در صورتی که مدعی به ترتیب ذکر شده اقامه دعوی نکند مدعی علیه میتواند  با قسامه تبرئه شود.یعنی مدعی علیه میتواند قسامه را انجام دهد و تبرئه گردد.

 

نحوه دادرسی مطالبه دیه در جرائم غیر عمدی

جرائم غیر عمدی که اغلب در حوادث رانندگی اتفاق می افتد با شکایت شاکی شروع می شود که این روند با شکایت مستقیم شاکی در دادسرا شروع می شود و یا با مراجعه به نیروی اتنظامی در خواست برای رسیدگی ارائه می شود و بعد از این مرحله رسیدگی در دادگاه یا دادسرا پیگیری می شود .

بهتر است برای دست یافتن به نتیجه مطلوب و تسریع در روند رسیدگی از وکلای مجرب کمک گرفت بعد از ارجاع پرونده به دادسرا بسته به نوع پرونده ابتدا اظهارات طرفین و شهود ثبت و بررسی می شود  و در صورت نیاز به کارشناس ارجاع می شود بعد از رسیدگی در مرحله اول قرار صادر می شود که در  این صوت دو حالت وجود دارد یا مدارک کافی نبوده و یا شاکی رضایت داده و در غیر این صورت بعد از  رسیدگی به پرونده و شنیدن اخرین دفاعیا طرفین قرار تامین صادر میشود و در این صورت برای جلوگیری از فرار متهم یکی از قرار های زیر صادر می شود:

مشاوره تلفنی و معرفی وکیل متخصص دیه اینجا کلیک کنید.

۱-قرار وجه التزام:

این مبلغ به حساب دادگستری واریز می شود و وجه تا پایان محاکمه و تا زمان اجرای حکم قابل پس گرفتن نیست.

۲-قرار وثیقه :

که شامل وجه نقد یا ضمانت بانکی یا اموال غیر منقول و منقول است

۳-قرار بازداشت موقت
۴- قرار مجرمیت :

به وسیله دادسرا به صورت قطعی صادر می شود و بعد از آن کیفرخواست صادر می شود و در پایان فرآیند رسیدگی پرونده به اجرای احکام ارجاع میشود .

دیه چیست؟
راههای اثبات دیه چیست ؟
چطور می شود دیه را ثابت کرد ؟
آیا از راه های اثبات دیه چیزی می دانید ؟
مطالبه دیه درجنایات غیر عمدی به چه صورت است؟
نحوه دادرسی مطالبه ی دیه در جرائم غیر عمدی به چه صورت است؟

محکومیت های مالی (جزای نقدی | دیه)

 

محکومیت های مالی

محکومیت های مالی به دو دسته تقسیم می شود :

۱-جزای نقدی

۲-دیه

جزای نقدی

چنانچه شخصی به جزای نقدی محکوم شود توسط اجرای احکام احضار میشود و اگر نیامد به ضامن او ابلاغ می شود تا وی را در دادگاه حاضر کند.

اگر در دادگاه جزای نقدی را پرداخت کند آزاد می شود ولی اگر جزای نقدی را نپردازد چنانچه اجرای احکام مالی از او سراغ داشته باشد اموال وی را توقیف و از محل فروش اموال جریمه را پرداخت میکند ولی اگر اموالی از وی بدست نیامد به ترتیب زیر عمل میشود:

الف) در جزای نقدی تا مبلغ ۱۵۰۰۰۰۰۰ریال از مجازاتهای جایگزین استفاده می شود و محکوم علیه به ازای هر ۳۰۰۰۰ریال یک ساعت خدمات عمومی رایگان باید انجام دهد.

ب) در جزای نقدی بالای ۱۵۰۰۰۰۰۰ ریال چنانچه جزای نقدی را نپردازد به ازای هر ۴۰۰۰۰۰ ریال یک روز حبس میشود.

نکته: در خصوص جزای نقدی در صورتی که محکوم علیه ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ احضاریه قاضی اجرای احکام برای پرداخت جزای نقدی  حاضر شود قاضی میتواند او را از پرداخت ۲۰ درصد جزای نقدی معاف کند.

آیا جزای نقدی قابل تقسیط است؟

مطابق ماده ۵۳۰ قانون آیین دادرسی کیفری  محکوم علیه می تواند از دادگاه صادر کننده حکم در خواست تقسیط جزای نقدی خودش را بنماید که دادگاه به تقاضای وی رسیدگی و تصمیم مقتضی را اخذ مینماید و چنانچه دادگاه با تقسیط جزای نقدی موافقت کند محکوم علیه موظف است به موقع اقساط را بپردازد وگرنه با اعلام قاضی اجرای احکام حکم تقسیط بوسیله دادگاه لغو میشود و محکوم علیه به ازای هر ۴۰۰۰۰۰ ریال یک روز باز داشت میشود.

 

حداکثر مدت زمان بازداشت بابت جزای نقدی چه مدت است؟

هرگاه بازداشت بدل از جزای نقدی باشد از حداکثر مدت حبس مقرر در قانون برای آن جرم بیشتر بازداشت نمیشود و در هر حال مدت بازداشت در این مورد از سه ماه بیشتر نخواهد شد.

نکته: بازداشت بابت جزای نقدی از تاریخ اتمام حبس شروع میشود.

مواردی که جزای نقدی از بین میرود:

۱-فوت محکوم علیه

۲-اعلام رضایت شاکی در جرایم قابل گذشت

۳-مرور زمان

۴- نسخ قانون

۵- عفو

 

محکومیت-های-مالیدیه

مطابق ماده ۱۷ مجازات اسلامی دیه عبارتس از مقدر و غیر مقدر :

دیه مالی است که در شرع مقدسبرای ایراد جنایت عمدی بر نفس و اعضا و منافع و یا جنایات عمدی در مواردی که به هر دلیلی قصاص ممکن نباشد به موجب قانون مقرر میشود.

دیه مقدر:

مالی است که در شرع مقدس به سبب جنایتی که بر اعضای بدن شخص وارد شده تعیین میشود.

دیه غیر مقدر :

دیه غیر مقدر همان ارش است که میزان آن در شرع تعیین نشده و دادگاه به لحاظ نوع و کیفیت جنایت و تاثیر آن بر سلامت مصدوم با جلب نظر کارشناس میزان آنرا تعیین میکند.

نکته۱:

بر طبق ماده ۵۵۰ قانون مجازات اسلامی دیه قتل زن نصف دیه مرد است.

نکته۲:

مطابق ماده ۵۶۰ قانون مجازات اسلامی دیه زن و مرد در اعضا منافع تا کمتر از ثلث دیه کامل مرد یکسان است و چنانچه ثلث یل بیشتر شوددیه زن به نصف کاهش می یابد.

نکته۳:

مطابق ماده۱۰ قانون بیمه اجباری خسارت وارده به شخص ثالث بیمه گر مکلف است خسارت وارده به زیان دیده را بدون لحاظ جنسیت و دین تا سقف تعهدات بیمه پرداخت کند.

مشاوره تلفنی و معرفی وکیل متخصص محکومیه های مالی اینجا کلیک کنید.

تغلیظ دیه:

تغلیظ دیه به معنای زیاد شدن دیه می باشد که مطابق ماده ۵۵۵ قانون مجازات اسلامی هرگاه رفتار مرتکب و منجی علیه هر دو در ماههای حرام باشد علاوه بر دیه نفس یک سوم به دیه اضافه میشود. تغلیظ دیه فقط مختص قتل نفس است .

ماههای حرام عبارتند از:محرم . رجب . ذیقعده و ذیحجه

افرادی که مشمول پرداخت دیه هستند:

الف)خود محکوم علیه

ب)عاقله ی محکوم علیه

ج) شرکت بیمه

د) بیت المال

مهلت پرداخت دیه

جرایم به سه نوع عمد و شبه عمد و خطای محض تقسیم میشوند . مهلت پرداخت دیه در عمد یکسال قمری و در شبه عمد دو سال قمری و در خطای محض سه سال قمری می باشد.

در جنایات شبه عمدی محکوم باید هر سال نصف دیه را بپردازد و در خطای محض هرسال یک سوم دیه را باید پرداخت کند.

شروع مهلت پرداخت از زمان وقوع جنایت است.

اگر پرداخت کننده در بین مهلت های مقرر شده نسبت به پرداخت تمام و یا قسمتی از دیه اقدام کند شاکی موظف است آن را قبول کند.

جرم قتل در قانون و انواع آن

 

جرم قتل در قانون

بنا به تعاریف فقهی و قانونی جرایم به سه دسته ی کلی تقسیم میشوند که عبارتند از :

۱-جرایم علیه اشخاص

۲-جرایم علیه اموال

۳-جرایم علیه اسایش و امنیت اجتماعی

در این مقاله تنها به بررسی قسمتی از جرایم علیه اشخاص خواهیم پرداخت یکی از مصادیق جرایم علیه اشخاص جرم قتل است که اجزای مختلفی دارد قتل به معنای کشتن افراد به صورت غیر قانونی است خواه از قبل طراحی شده باشد یا به صورت اتفاقی باشد

جرم قتل در قانون ایران و انواع آن

مطابق ماده۲۰۴ قانون مجازات اسلامی قتل نفس به سه دسته تقسیم میشود :

۱-قتل عمد

۲ قتل شبه عمد

۳- خطای محض

قتل عمد :

گرفتن جان شخص به وسیله شخص دیگر بدون مجوز قانونی مجازات قتل عمد قصاص است و اولیای دم میتوانند با اجازه ولی امر در صورت وجود همه شرایط قاتل را قصاص نمایند.

مواردی که قتل به عنوان قتل عمدی شناخته میشود :

مطابق ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی مصوب سال۹۲جنایت در موارد زیر عمدی محسوب میشود:

۱-زمانی که قاتل با انجام عملی قصد کشتن فردی یا افراد خاصی را دارد چه عمل قاتل کشنده باشد یا نباشد فقط در صورتی که باعث قتل شود.

۲-زمانی که قاتل عملی را انجام دهد که نوعا کشنده باشد هر چند که قصد کشتن فرد را نداشته باشد.

۳-وقتی که قاتل قصد کشتن فرد را ندارد و عملی هم که انجام میدهد نوعا کشنده نیست ولی نسبت به وضعیت فرد (پیری ، بیماری وکودکی و…) باعث قتل وی میشود

۴-هر گاه شخص قصدانجام قتل دارد ولی قصد کشتن  فرد یا افراد معینی را ندارد مثلا در اماکن عمومی بمب گذاری کند. در تمام این موارد قتل عمدی محسوب می شود. چنانچه کسی مرتکب قتل عمدی بشود ولی شاکی نداشته باشد و یا اینکه شاکی وی گذشت کرده باشد،

اما اقدام وی به گونه ای باشد که موجب اخلال در نظم عمومی شود یا رعب و وحشت در جامعه ایجاد کند به حبس تعزیری از سه تا ده سال محکوم خواهد شد .

نکته : مجازات معاونت در قتل حبس از یک تا پنج سال می باشد.

تبصره ـ در این مورد معاونت در قتل عمد موجب حبس از یک تا پنج سال می‌باشد.

اگر مردی زنی را به قتل برساند بخاطر اینکه دیه زن نصف دیه مرد است ،اولیای دم زن میبایست نیمی از دیه کامل را پرداخت نمایند تا قاتل قصاص شود .

مطابق ماده ۲۱۰ قانون مجازات اسلامی  در مورد کفار نیز قصاص وجود دارد یعنی چنانچه کافری عمدا کافری دیگر را بکشد قصاص می‌شود اگرچه پیرو دو دین مختلف باشند و اگر مقتول زن ذمی باشد باید ولی او قبل از قصاص نصف دیه مرد ذمی را به قاتل پرداخت نماید.

ماده ۲۹۵قانون مجازات اسلامی مقرر داشته است:

هر گاه شخصی عملی که انجام ان را به عهده گرفته و یا  وظیفه ای که قانون بر عهده او قرار داده است را انجام ندهد و به علت این ترک فعل جنایتی صورت گیرد در صورتی که توانایی انجام عمل را داشته باشد جنایتی که انجام شده به او مربوط خواهد بود و بر حسب مورد عمدی و شبه عمدی و خطای محض خواهد بود. مثلا مادر یا دایه ای که شیر دادن را به عهده گرفته است کودک را شیر ندهد یا پزشک یا پرستار وظیفه قانونی خود را ترک کند.

جرم-قتل-در-قانون-و-انواع-آن

قتل شبه عمد

قتل شبه عمد قتلی است که بدون قصد قبلی برای کشتن یا ضربه زدن به شخصی دیگراتفاق افتاده باشد قتل شبه عمد به معنای کشتن انسان بدون قصد و نیت و از روی غفلت و یا بی احتیاطی و یا عدم رعایت مقررات . اگر قتل شبه عمدی در اثر تصادف رانندگی باشد باعث افزایش مجازات راننده به دو تاسه سال حبس تادیبی و جزای نقدی محکوم خواهند شد.

زمانی قتلی شبه عمد تلقی میشود که فرد قاتل قصد انجام جنایت را دارد ولی نه نسبت به شخص مقتول به این معنا که قاتل قصد کشتن فرد را ندارد ولی فرد به قتل میرسد

قانون گذار در قانون مجازات اسلامی چنین بیان میدارد که :مجازات قتل مجازات قتل شه عمد

 

مجازات قتل

قتل زمانی شبه عمد تلقی می شود که فرد جانی قصد فعلی راکه نوعا سبب جنایت نمی شود داشته باشد اگر کسی را بدون قصد کشتن به طوری که عملش باعث جنایت نباشد بزند و یا بترساند و یا هل دهد و… و فرد به علت بیماری و یا کهولت سن و یا کودکی بمیرد قتل شبه عمد محسوب میشود.

همچنین اگر قتل در نتیجه جهل باشد قتل شبه عمد محسوب میشود .

مطابق ماده ۲۹۱قانون مجازات اسلامی :

هرگاه مرتکب جنایتی را با اعتقاد به اینکه موضوع وی شیء یا حیوان و یا انسان هستند به فرد آسیب دیده وارد کند،سپس خلاف آن ثابت شود، در این صورت هم قتل شبه عمد خواهد بود

نکته : در قتل شبه عمد باید عمد در عمل نسبت به شخص معین وجود داشته باشد بر خلاف قتل عمدی که در ماده ۲۹۰ قانون مجازات قصد کشتن فرد یا افرادی غیر معین از یک جمع برای تحقق آنها کفایت میکند.

مجازات های قتل های شبه عمد

کیفر های قتل شبه عمد عبارتند از : دیه و کفاره و تعزیر و محرومیت از ارث

۱-دیه :مقدار دیه در قتل شبه عمد دیه کامل است که با درخواست اولیای دم پرداخت میشود و خود شخصی که مرتکب قتل شده مسئول پرداخت دیه میباشد .

۲-کفاره: دادن کفاره بر طبق شرع پیش بینی شده ولی ممکن است دادگاه شخص قاتل را به دادن کفاره محکوم کند.

۳-تعزیرات: مجازات تعزیری قتل شبه عمد در مواد ۷۱۴ و مواد دیگری ذکر شده

۴-محرومیت از ارث: محرومیت از ارث در قتل شبه عمد فقط در خصوص دیه میباشد .مطابق ماده ۴۵۱ قانون مجازات اسلامی قاتل در قتل شبه عمد از اموال ارث میبرد ولی از دیه ارث نمیبرد.

مشاوره تلفنی و معرفی وکیل متخصص قتل اینجا کلیک کنید.

تفاوت قتل عمد و شبه عمد

تفاوت قتل عمد و شبه عمد در این است که اگر عمل کشنده باشد حتی اگر قصد قتل وجود نداشته باشد قتل عمد محسوب میشود  ولی اگر عمل کشنده نباشد ولی قصد صدمه زدن به شخص دیگر وجود داشته باشد و به طور تصادفی منجر به مرگ شده باشد قتل شبه عمد محسوب میشود.

قتل خطای محض

خطای محض آن است که در انجام قتل هیچگونه قصدی وجود دارد و فرد کاملا اتفاقی کشته میشود . مثلا فردی به قصد شکار مجاز در جنگل تیر اندازی میکند ولی تیر به فردی اصابت میکند این نوع قتل به دلیل اینکه فرد اطلاعی از حضور شخص دیگری در جنگل ندارد خطای محض محسوب میشود.

 

قتل ناشی از خطا در شخص

در قتل خطای محض مرتکب نه قصد ضربه زدن به فرد و نه قصد کشتن او را دارد برای مثال در تمام تصادفات قتلی که صورت میگیردخطای محض محسوب میشود .

زمانی که فردی تصمیم به قتل شخصی بگیرد و عملیات خود را شروع نماید ولی به علت یک اشتباه شخص دیگری را به قتل برساند عمل او قتل ناشی از خطا در شخص محسوب میشود .

مطابق ماده ۲۹۲قانون مجازات مصوب سال ۹۲جنایاتی که خطای محض  محسوب میشوند عبارتند از :

الف)در حال خوابیدن یا  بیهوشی وامثال ان

ب)جنایت بوسیله ی صغیر و یا مجنون انجام شود.

ج) در زمانی که مثلا فرد قصد شکار دارد و تیری به قصد شکار رها میکند ولی به انسان اصابت میکند.

بر اساس ماده ۲۹۶ قانون مجازات اسلامی : در مواردی که کسی قصد تیر اندازی به شخص یا شیء یا حیوانی را داشته باشد و تیر او به انسان بی گناهی اصابت کند عمل او خطای محض محسوب میشود .

مجازات خطای محض

مجازات قتل خطای محض پرداخت دیه می باشد  که توسط خود فرد پرداخت نمی شود بلکه توسط بستگان مرد نسبی او پرداخت می شود.

 

۱-جرم قتل در قانون به چند نوع تقسیم میشود ؟

۲-قتل عمد چیست؟

۳- در چه مواردی قتل به عنوان قتل عمد تشخیص داده میشود؟

۴-قتل غیر عمد چیست؟

۵-قتل شبه عمد به چه صورت است؟

۶- قتل خطای محض چگونه اتفاق می افتد؟

۷- قتل ناشی از خطای شخص به چه معناست؟

منبع:شیوه های عملی طرح و دفاع از دعوای کیفری (گروه پژوهشی انتشارات چراغ دانشگاه)