عدم اجبار ذی‌نفع به ارائه گواهی حصر وراثت در صورت فوت یکی از اعضای دعوا
پرسش: چنانچه در اجرای ماده ۱۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه‌های عمومی و انقلاب، به لحاظ فوت یکی از اعضای دعوا قرار توقیف دادرسی صادر شود، آیا لزوماً باید گواهی حصر وراثت ارائه کرد یا صرف معرفی افراد کفایت می‌کند؟
نظر اکثریت: در موردی که یکی از اعضای دعوا در حین رسیدگی فوت کند و قرار توقیف دادرسی صادر شود، برای به جریان افتادن دعوا به درخواست ذی‌نفع، گواهی انحصار وراثت ضرورتی ندارد. اجبار ذی‌نفع به ارائه گواهی انحصار وراثت، تکلیف به مالایطاق است؛ زیرا از توان وی خارج است که انحصار وراثت متوفی را اخذ و تقدیم کند.
نظر اقلیت: با توجه به اینکه فقط بر اساس گواهی انحصار وراثت، ورثه متوفی را می‌شناسیم، در غیر این صورت ممکن است برخی از ورثه معرفی نشوند. علی‌هذا، برای به جریان افتادن مجدد پرونده، ضرورت دارد جانشینان متوفی بر اساس گواهی حصر وراثت معرفی شوند.
نظر کمیسیون نشست قضایی یک مدنی: به صراحت ماده ۱۰۵ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، هرگاه یکی از اعضای دعوا فوت کند، دادگاه رسیدگی را به‌طور موقت متوقف و مراتب را به طرف دیگر اعلام می‌نماید. پس از تعیین جانشین و درخواست ذی‌نفع، جریان دادرسی ادامه می‌یابد. لذا صرف اعلام و معرفی قائم‌مقام قانونی متوفی برای ادامه دادرسی کافی است. بدیهی است در صورت ایراد طرف مقابل، دادگاه به دلایل وراثت توجه خواهد کرد؛ زیرا مبنای گواهی انحصار وراثت نیز گواهی گواهان است. در نتیجه، نظر اکثریت قضات دادگستری دامغان که در جلسه مورخ ۳/۲/۱۳۸۳اعلام گردیده، تأیید می‌شود.